คำตอบสำคัญ
คอลลาเจนในครีมหรือเซรั่มมีโมเลกุลขนาดใหญ่เกินกว่าจะซึมลงไปถึงชั้นหนังแท้เพื่อเติมคอลลาเจนในผิว ส่วนใหญ่จึงทำหน้าที่ช่วยให้ผิวชั้นนอกชุ่มชื้นมากกว่า สำหรับการรักษาคอลลาเจนในผิวให้คงอยู่ การป้องกันแดดทุกวันและส่วนผสมอย่างเรตินอล·วิตามินซี·เปปไทด์สำคัญกว่า
- หลักฐานที่ว่าคอลลาเจน 'โมเลกุลเล็ก'·'ไฮโดรไลซ์' ที่ทาแล้วจะช่วยเติมคอลลาเจนในผิวนั้นยังมีไม่มากพอ
- คอลลาเจนแบบกินมีงานวิจัยที่ให้ผลบวก แต่ก็ยังเป็นผลในระยะเริ่มต้น
- วิธีพื้นฐานที่สุดในการรักษาคอลลาเจนที่มีอยู่คือการป้องกันแดด
คอลลาเจนเป็นโปรตีนที่ช่วยพยุงความยืดหยุ่นของผิว จึงมีครีม·เซรั่ม·มาสก์แผ่นจำนวนมากที่ชูจุดขาย 'มีคอลลาเจน' SKINROUTE สรุปสิ่งที่คอลลาเจนที่ทาทำได้จริงบนผิว และวิธีที่มีหลักฐานแน่นหนากว่าในการรักษาคอลลาเจนในผิวให้คงอยู่
คอลลาเจนทำหน้าที่อะไรในผิว
คอลลาเจน เป็นโปรตีนหลักที่ประกอบเป็นชั้นหนังแท้ซึ่งอยู่ใต้ผิวชั้นนอก ทำหน้าที่เหมือนร่างแหที่ถักแน่นพยุงชั้นหนังแท้ให้ผิวคงรูปทรงที่แน่นกระชับ
เมื่ออายุมากขึ้น ปริมาณคอลลาเจนที่ร่างกายผลิตจะค่อยๆ ลดลง และปัจจัยในชีวิตประจำวันอย่างรังสี UV และการสูบบุหรี่ก็เร่งการเปลี่ยนแปลงนี้ให้เร็วขึ้น เมื่อคอลลาเจนลดลง ผิวจะบางลงและความยืดหยุ่นลดลง ทำให้เริ่มเห็นริ้วรอยเล็กๆ และผิวหย่อนคล้อย
ผลของรังสี UV ต่อคอลลาเจน
รังสี UVA มีความยาวคลื่นยาวจึงทะลุถึงชั้นหนังแท้ได้ ปรากฏการณ์ที่ผิวซึ่งสัมผัสแสงแดดเป็นเวลานานเกิดริ้วรอยและความยืดหยุ่นลดลงก่อนเรียกว่า Photoaging และงานวิจัยที่รวบรวมกลยุทธ์การดูแลผิวจากวัยระบุว่าการป้องกันแดดเป็นจุดเริ่มต้นของการดูแลทุกด้าน
คอลลาเจนที่ทา ซึมลงไปถึงชั้นในผิวได้จริงหรือ
พูดตรงๆ คือเป็นไปได้ยาก ชั้นขี้ไคลที่อยู่ผิวชั้นนอกสุดทำหน้าที่เป็น barrier ป้องกันไม่ให้สารจากภายนอกซึมเข้ามาง่ายๆ ส่วนผสมที่ผ่าน barrier นี้ได้ดีมักมีโมเลกุลขนาดเล็กมาก แต่คอลลาเจนเป็นโปรตีนขนาดใหญ่ที่เกิดจากกรดอะมิโนต่อกันเป็นสายยาว จึงไม่สามารถซึมลงไปถึงชั้นหนังแท้ได้ทั้งที่ทาไว้
แต่ก็ไม่ได้แปลว่าไม่มีประโยชน์เลย คอลลาเจนที่ทาจะสร้างฟิล์มบางๆ บนผิวชั้นนอก ช่วยลดการระเหยของความชื้นและให้สัมผัสที่ชุ่มชื้นเรียบเนียน เข้าใจได้ถูกต้องกว่าว่าบทบาทของเครื่องสำอางคอลลาเจนใกล้เคียงกับ 'มอยส์เจอไรเซอร์' มากกว่า 'การเติมคอลลาเจน'
คอลลาเจนไฮโดรไลซ์แตกต่างไหม
คอลลาเจนไฮโดรไลซ์ (Hydrolyzed Collagen) เป็นวัตถุดิบที่ตัดคอลลาเจนให้เป็นชิ้นเล็กๆ ทาแล้วเบากว่าคอลลาเจนดั้งเดิมและให้สัมผัสชุ่มชื้นดี แต่หลักฐานที่ว่าคอลลาเจนไฮโดรไลซ์ที่ทาจะกลายเป็นคอลลาเจนใหม่ในชั้นหนังแท้นั้นยังมีไม่มากพอ แม้จะมีคำว่า 'โมเลกุลเล็ก'·'ดูดซึมง่าย' ติดอยู่ สิ่งที่คาดหวังได้จริงก็ยังอยู่ในขอบเขตของการมอยส์เจอไรซ์
คอลลาเจนที่ทา vs คอลลาเจนที่กิน
| คอลลาเจนที่ทา | คอลลาเจนที่กิน | |
|---|---|---|
| ทางที่เข้าสู่ร่างกาย | อยู่บนพื้นผิวผิว | ถูกย่อยแล้วดูดซึมเป็นชิ้นเล็กๆ |
| สิ่งที่คาดหวังได้ | ฟิล์มมอยส์เจอไรซ์ สัมผัสชุ่มชื้น | มีงานวิจัยบางส่วนเกี่ยวกับความชุ่มชื้น·ความยืดหยุ่นของผิว |
| ระดับหลักฐาน | ไม่มีหลักฐานว่าเติมคอลลาเจนในชั้นหนังแท้ | ยังอยู่ระยะเริ่มต้น ต้องมีงานวิจัยเพิ่ม |
| ตำแหน่งที่เหมาะสม | หนึ่งในมอยส์เจอไรเซอร์ | ตัวเลือกเสริมของมื้ออาหาร |
ส่วนผสมและพฤติกรรมที่ช่วยรักษาคอลลาเจนในผิว
การรักษาคอลลาเจนที่มีอยู่ให้คงอยู่มีประสิทธิภาพมากกว่าการพยายามสร้างคอลลาเจนใหม่ ลำดับที่ควรทำก่อนคือการป้องกันแดด ส่วนส่วนผสมอื่นให้เพิ่มเติมเข้ามาบนพื้นฐานนี้
1. ป้องกันแดด — พื้นฐานที่สุด
ทาครีมกันแดดชนิด broad-spectrum ทุกวันไม่ว่าอากาศจะเป็นแบบไหน และทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมงเมื่ออยู่ข้างนอก American Academy of Dermatology (AAD) ระบุว่าการป้องกันแดดเป็นวิธีแรกที่ควรทำเพื่อลดการเสื่อมสภาพของผิวก่อนวัย และแนะนำให้หลีกเลี่ยงการทำแทนนิ่ง
2. เรตินอล
เรตินอลเป็นสารในกลุ่มเรตินอยด์ ซึ่งเป็นอนุพันธ์ของวิตามินเอ งานวิจัยที่รวบรวมกลยุทธ์การดูแลผิวจากวัยจัดให้เรตินอยด์เป็นวิธีการดูแลวัยหลักร่วมกับการป้องกันแดดและสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วงแรกอาจทำให้แห้งหรือแสบได้ ให้เริ่มที่ความเข้มข้นต่ำ สัปดาห์ละ 2~3 ครั้ง และใช้ตอนกลางคืนเท่านั้น ลำดับการเริ่มใช้สรุปไว้ใน คู่มือเรตินอล
3. วิตามินซี
วิตามินซีเป็นสารอาหารที่ร่างกายต้องใช้ในกระบวนการสร้างคอลลาเจน และยังเป็นสารต้านอนุมูลอิสระตัวหลัก การทาก่อนครีมกันแดดในตอนเช้าอาจช่วยจัดการกับความเครียดจากออกซิเดชันที่มาพร้อมแสงแดดได้ วิตามินซีบริสุทธิ์ (L-Ascorbic Acid) ออกซิไดซ์ได้ง่ายและอาจแสบสำหรับผิวแพ้ง่าย หากเป็นครั้งแรกให้เริ่มด้วยผลิตภัณฑ์อนุพันธ์ก็ได้
4. เปปไทด์
Signal Peptide เป็นสายกรดอะมิโนสั้นๆ ที่ออกแบบมาเพื่อส่งสัญญาณให้ผิวสร้างคอลลาเจน ระคายเคืองน้อยกว่าเรตินอล จึงใช้เป็นตัวเลือกสำหรับผิวแพ้ง่าย แต่ปริมาณงานวิจัยยังน้อยกว่าเรตินอยด์
ส่วนผสมที่ใช้ดูแลคอลลาเจน
- เรตินอล
- ช่วยผลัดเซลล์ผิวและดูแลความยืดหยุ่น เริ่มที่ความเข้มข้นต่ำ·ตอนกลางคืน
- วิตามินซี
- จำเป็นในกระบวนการสร้างคอลลาเจน ต้านอนุมูลอิสระ
- เปปไทด์
- ออกแบบมาส่งสัญญาณสร้างคอลลาเจน ระคายเคืองค่อนข้างน้อย
- ครีมกันแดด
- ปกป้องคอลลาเจนที่มีอยู่จากรังสี UV
หากรู้สึกว่าต้องการเรตินอยด์ที่แรงกว่านี้ ควรปรึกษาแพทย์ผิวหนังมากกว่าเลือกใช้เอง
คอลลาเจนแบบกินได้ผลจริงไหม
คอลลาเจนแบบกินจะถูกย่อยในกระเพาะและลำไส้แล้วดูดซึมเป็นกรดอะมิโนและเปปไทด์ชิ้นเล็กๆ งานวิจัยเชิงระบบที่รวบรวมงานวิจัยคอลลาเจนแบบกินสรุปงานวิจัยที่รายงานผลบวกต่อความยืดหยุ่นและความชุ่มชื้นของผิว แต่ก็ระบุว่ายังเป็นผลในระยะเริ่มต้น และต้องมีงานวิจัยเพิ่มเติมเพื่อยืนยันปริมาณที่เหมาะสม
ดังนั้นควรมองว่าคอลลาเจนแบบกินเป็นตัวเลือกเสริมมื้ออาหารเท่านั้น ไม่สามารถทดแทนการดูแลพื้นฐานอย่างครีมกันแดด มอยส์เจอไรเซอร์ และเรตินอลได้ โปรตีนและวิตามินซีที่เป็นวัตถุดิบของคอลลาเจนสามารถได้รับจากมื้ออาหารปกติ ให้กินโปรตีนอย่างไข่·ปลา·ถั่ว ควบคู่กับผักและผลไม้ให้หลากหลาย รายละเอียดของผลิตภัณฑ์ดูได้ใน สารานุกรมคอลลาเจนเปปไทด์
พฤติกรรมในชีวิตประจำวันที่ช่วยรักษาคอลลาเจน
สิ่งที่ควรตรวจสอบก่อนส่วนผสมคือพฤติกรรมประจำวัน AAD แนะนำว่านอกจากการป้องกันแดด การเลิกสูบบุหรี่ ลดการดื่มแอลกอฮอล์ กินอาหารให้สมดุล ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ล้างหน้าอย่างอ่อนโยน และมอยส์เจอไรซ์อย่างต่อเนื่อง ก็เป็นพฤติกรรมที่ช่วยลดการเสื่อมสภาพของผิวก่อนวัยได้เช่นกัน
พฤติกรรมที่ช่วยรักษาคอลลาเจน
✓ ควรทำ
- ทาครีมกันแดดทุกวันไม่ว่าอากาศแบบไหน
- กินอาหารที่มีผัก·ผลไม้·โปรตีนสมดุล
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอและนอนหลับให้เพียงพอ
- ล้างหน้าอย่างอ่อนโยนและมอยส์เจอไรซ์ต่อเนื่อง
✕ ควรเลี่ยง
- การทำแทนนิ่ง·สัมผัสแดดเป็นเวลานาน
- สูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์บ่อย
- เลือกผลิตภัณฑ์เพราะคำว่า 'ดูดซึมคอลลาเจน' เพียงอย่างเดียว
- เริ่มใช้ active ingredients หลายชนิดพร้อมกัน
หากต้องการใช้ครีมคอลลาเจน ให้เลือกโดยมองว่าเป็นมอยส์เจอไรเซอร์ ไม่ใช่ 'ผลิตภัณฑ์เติมคอลลาเจน' การเช็กว่าเนื้อสัมผัสเหมาะกับผิวของคุณหรือไม่ และมีส่วนผสมที่อาจก่อการระคายเคืองอย่างน้ำหอมมากเกินไปหรือไม่ จะเป็นประโยชน์มากกว่าการเทียบตัวเลขปริมาณคอลลาเจน
คำถามที่พบบ่อย
ทาครีมคอลลาเจนแล้วริ้วรอยจะเรียบขึ้นไหม?
ผิวชั้นนอกที่ชุ่มชื้นขึ้นอาจทำให้ริ้วรอยเล็กๆ ดูน้อยลงได้ แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงชั่วคราวเท่านั้น คอลลาเจนที่ทาไม่สามารถเติมคอลลาเจนในชั้นหนังแท้เพื่อลบริ้วรอยได้
ผลิตภัณฑ์ที่เขียนว่า 'คอลลาเจนโมเลกุลเล็ก' ดูดซึมได้ดีจริงหรือ?
อาจทาแล้วเบากว่าคอลลาเจนดั้งเดิมและให้สัมผัสชุ่มชื้นดีได้ แต่หลักฐานที่ว่าคอลลาเจนโมเลกุลเล็กที่ทาจะช่วยเติมคอลลาเจนในผิวนั้นยังมีไม่มากพอ
คอลลาเจนแบบกินกับแบบทา แบบไหนดีกว่ากัน?
มีจุดประสงค์ต่างกัน คอลลาเจนที่ทาใกล้เคียงกับการมอยส์เจอไรซ์ ส่วนคอลลาเจนที่กินใกล้เคียงกับการเสริมมื้ออาหาร ไม่ว่าจะเป็นแบบไหนก็ไม่สามารถทดแทนการป้องกันแดดและมอยส์เจอไรซ์ทุกวันได้
ควรเริ่มดูแลคอลลาเจนตั้งแต่เมื่อไหร่?
การป้องกันแดดและมอยส์เจอไรซ์ควรเริ่มตั้งแต่ตอนนี้โดยไม่ต้องคำนึงถึงอายุ ส่วนผสมอย่างเรตินอล·เปปไทด์ให้เริ่มเพิ่มทีละอย่างเมื่อเริ่มสังเกตเห็นริ้วรอยเล็กๆ หรือความยืดหยุ่นที่ลดลง
หาการดูแลที่เหมาะกับผิวของคุณ
แม้จะกังวลเรื่องความยืดหยุ่นเหมือนกัน แต่พฤติกรรมที่ส่งผลก็ต่างกันไปในแต่ละคน SKIN100 การวิเคราะห์ผิวแบบละเอียด วิเคราะห์ปัจจัยหลัก 8 ด้าน ทั้งพฤติกรรมการใช้ชีวิต การดูแลผิว และสภาพแวดล้อมภายนอก จากคำถามมากกว่า 100 ข้อ เพื่อชี้พฤติกรรมที่ทำให้ความยืดหยุ่นลดลง หากต้องการเริ่มจากพฤติกรรมเล็กๆ อย่างการทาครีมกันแดดอย่างสม่ำเสมอ ลองใช้ ท้าทายดูแลผิว ดูก็ได้
แหล่งอ้างอิง
- Choi FD, et al. Oral Collagen Supplementation: A Systematic Review of Dermatological Applications. J Drugs Dermatol 2019
- Ganceviciene R, et al. Skin anti-aging strategies. Dermatoendocrinol 2012
- Aguirre-Cruz G, et al. Collagen Hydrolysates for Skin Protection: Oral Administration and Topical Formulation. Antioxidants (Basel) 2020
- American Academy of Dermatology (AAD) — 11 ways to reduce premature skin aging