คำตอบสำคัญ
รอยที่หลงเหลือหลังสิวอาจเป็นรอยแดง รอยสีน้ำตาล หรือรอยหลุมที่ยุบตัว ซึ่งมีสาเหตุต่างกันจึงต้องดูแลต่างกัน รอยแดงและรอยสีน้ำตาลมักจางลงเมื่อเวลาผ่านไปหากป้องกันแดดและดูแลอย่างอ่อนโยน แต่รอยหลุมไม่สามารถเติมให้เต็มด้วยผลิตภัณฑ์ทาผิวได้ จำเป็นต้องปรึกษาแพทย์ผิวหนัง
- หากกดเบาๆ แล้วสีจางลงชั่วขณะ มีความเป็นไปได้สูงว่าเป็นรอยแดง แต่หากสียังคงอยู่ มีความเป็นไปได้สูงว่าเป็นรอยสีน้ำตาล
- พื้นฐานของการดูแลรอยทุกชนิดคือการป้องกันแดดทุกวันไม่ว่าอากาศแบบไหน
- การบีบสิวหรือแกะสะเก็ดจะทำให้รอยเข้มขึ้นและเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดรอยหลุม
รอยที่หลงเหลือหลังสิวยุบดูเหมือนเป็น 'แผลเป็น' ทั้งหมด แต่จริงๆ แล้วแบ่งเป็น 'รอย' ที่เปลี่ยนแค่สีของผิวชั้นนอก และ 'แผลเป็น' ที่เนื้อเยื่อผิวยุบตัวลง SKINROUTE สรุปวิธีแยกประเภทของรอย การดูแลที่ทำได้เองตามแต่ละประเภท และสัญญาณที่ต้องปรึกษาแพทย์ผิวหนัง
รอยที่หลงเหลือหลังสิว 3 ประเภท
รอยที่หลงเหลือหลังสิวแบ่งใหญ่ๆ ได้เป็นรอยแดง รอยสีน้ำตาล และรอยหลุม รอยแดงและรอยสีน้ำตาลคือสภาพที่พื้นผิวเรียบเสมอกันแต่สีต่างออกไป ส่วนรอยหลุมคือสภาพที่เนื้อเยื่อภายในยุบตัวจนพื้นผิวเป็นแอ่ง หลายคนมีทั้งสามประเภทผสมกันอยู่บนใบหน้าเดียว การแยกก่อนว่ารอยของคุณเป็นประเภทไหนคือจุดเริ่มต้นของการดูแล
รอยแดง vs รอยสีน้ำตาล vs รอยหลุม
| รอยแดง | รอยสีน้ำตาล | รอยหลุม | |
|---|---|---|---|
| ลักษณะ | รอยแบนสีแดงหรือสีชมพู | รอยแบนสีน้ำตาลหรือน้ำตาลแดง | ผิวยุบเป็นแอ่ง |
| สาเหตุ | เส้นเลือดฝอยที่ขยายตัวหลังสิว | เมลานินที่สะสมหลังสิว | เนื้อเยื่อชั้นหนังแท้เสียหายจากสิวลึก |
| เมื่อกดเบาๆ | สีจางลงชั่วขณะ | สียังคงอยู่เหมือนเดิม | ลักษณะแอ่งยังคงอยู่เหมือนเดิม |
| เมื่อเวลาผ่านไป | ส่วนใหญ่จางลงช้าๆ | จางลงช้าๆ แต่บางครั้งอาจใช้เวลาหลายเดือนขึ้นไป | ยากที่จะเติมเต็มได้เอง |
| สิ่งที่ทำได้เอง | สงบผิวและป้องกันแดด | ส่วนผสมปรับสีผิวและป้องกันแดด | ป้องกันไม่ให้เกิดรอยใหม่ ปรึกษาแพทย์ผิวหนัง |
รอยแดง — รอยที่เกิดจากเส้นเลือด
รอยแดง (Post-inflammatory Erythema) คือสภาพที่เส้นเลือดฝอยขยายตัวและหลงเหลืออยู่ในตำแหน่งที่สิวเคยบวมแดง ไม่ได้เกิดจากเม็ดสีเมลานิน จึงอาจเปลี่ยนแปลงช้าหากใช้แค่ส่วนผสมปรับสีผิว การสงบผิวและลดการระคายเคืองจึงเป็นแกนหลักของการดูแล
ลองใช้นิ้วหรือแก้วใสกดเบาๆ ที่รอย หากสีแดงจางลงชั่วขณะระหว่างกดแล้วกลับมาเมื่อปล่อยมือ มีความเป็นไปได้สูงว่าเป็นรอยแดงประเภทนี้
จุดสำคัญในการดูแลรอยแดง
- ทามอยส์เจอไรเซอร์ที่ช่วยสงบผิวแดงอย่างเซนเทลลา(ซิก้า)·แพนธีนอลอย่างต่อเนื่อง
- ลดสิ่งกระตุ้นที่ทำให้ใบหน้าแดงง่าย เช่น น้ำร้อน ซาวน่า หรือการล้างหน้าแบบถูแรงๆ
- รังสี UV อาจทำให้รอยแดงอยู่นานขึ้น จึงควรทาครีมกันแดดทุกวัน
รอยสีน้ำตาล — รอยที่เมลานินทิ้งไว้
รอยสีน้ำตาลคือภาวะเม็ดสีเข้มหลังการอักเสบ ที่ผิวสร้างเมลานินขึ้นมามากหลังผ่านปฏิกิริยาแดงจากสิว ผิวที่มีเฉดสีเข้มมักมีรอยที่เข้มและอยู่นานกว่า American Academy of Dermatology (AAD) แนะนำว่าการทำให้รอยเข้มจางลงต้องจัดการสาเหตุที่ทำให้เกิดรอย (สิว·การระคายเคือง) ก่อน และต้องดูแลอย่างต่อเนื่อง
จุดสำคัญในการดูแลรอยสีน้ำตาล
- หากมีสิวใหม่เกิดขึ้นเรื่อยๆ รอยใหม่ก็จะเกิดเรื่อยๆ ด้วย จึงต้องดูแลสิวก่อน
- ส่วนผสมปรับสีผิวอย่างนิอาซินาไมด์·วิตามินซี·อัลฟ่าอาร์บูตินให้เพิ่มทีละหนึ่งอย่างและใช้ต่อเนื่องอย่างน้อยไม่กี่สัปดาห์
- แสงที่ตามองเห็นก็อาจทำให้เม็ดสีเข้มขึ้นได้ AAD แนะนำครีมกันแดดมีสีที่มีสารออกไซด์ของเหล็ก (Iron Oxide)
ลักษณะของส่วนผสมปรับสีผิวแต่ละชนิดสรุปไว้ละเอียดกว่าใน วิธีดูแลตามประเภทของจุดด่างดำ
ส่วนผสมที่ใช้บ่อยในการดูแลรอย
- นิอาซินาไมด์
- ปรับสีผิวและความแดงให้สม่ำเสมอ ระคายเคืองค่อนข้างน้อย
- เซนเทลลา(ซิก้า)
- สงบผิวที่แดง
- วิตามินซี
- ช่วยลดการสร้างเมลานิน ต้านอนุมูลอิสระ
- อัลฟ่าอาร์บูติน
- ลดการทำงานของเอนไซม์ที่สร้างเมลานิน
- ครีมกันแดด
- พื้นฐานที่ป้องกันไม่ให้รอยเข้มขึ้น
รอยหลุม — รอยที่เนื้อเยื่อผิวยุบตัว
รอยหลุมเกิดจากสิวที่บวมลึกและใหญ่ทำลายเนื้อเยื่อชั้นหนังแท้ จนผิวไม่สามารถเติมเต็มกลับมาได้ตามปกติ AAD อธิบายว่ายิ่งสิวลึกและเจ็บมากเท่าไหร่ หรือยิ่งบีบหรือแกะสิวมากเท่าไหร่ ความเสี่ยงที่จะเกิดรอยหลุมก็ยิ่งสูงขึ้น รายละเอียดเพิ่มเติมดูได้ใน สารานุกรมรอยแผลเป็น·รอยสิว
รู้จักรูปทรงของรอยหลุม
- ไอซ์พิก (Ice pick): รอยแหลมลึกที่ปากแคบ คล้ายรูปทรงเข็มแทง
- บ็อกซ์คาร์ (Boxcar): รอยกว้างที่ขอบเป็นมุมชัดคล้ายกล่อง
- โรลลิ่ง (Rolling): ขอบลาดเอียงทำให้ผิวดูเป็นคลื่นขึ้นๆ ลงๆ
- แผลเป็นนูน: ในทางกลับกันคือแผลเป็นที่นูนหนาขึ้นมา พบได้ที่หน้าอก·หลัง·ไหล่·แนวกราม
รอยหลุมเกิดจากเนื้อเยื่อภายในยุบตัวลง จึงไม่สามารถเติมให้เต็มด้วยผลิตภัณฑ์ทาผิวอย่างครีมหรือเซรั่มได้ วิธีการที่คลินิกผิวหนังแนะนำจะต่างกันไปตามความลึก รูปทรง และขอบเขตของรอยหลุม หากมีรอยที่กังวล ให้ปรึกษาแพทย์ผิวหนัง สิ่งที่ทำได้เองที่บ้านคือการดูแลสิวไม่ให้เกิดรอยหลุมใหม่ และป้องกันแดดเพื่อไม่ให้สีรอบๆ รอยหลุมเข้มขึ้นจนดูเด่นชัดกว่าเดิม
สัญญาณที่ควรปรึกษาแพทย์ผิวหนัง
- เริ่มมีรอยหลุมยุบตัว
- มีแผลเป็นนูนหนาขึ้นมา
- สิวลึกและเจ็บเกิดขึ้นซ้ำๆ
- ดูแลต่อเนื่องหลายเดือนแล้วรอยยังไม่เปลี่ยนแปลง
- รูปทรงหรือสีของรอยเปลี่ยนไปกะทันหัน
หลักการดูแลที่ใช้ได้กับรอยทุกประเภท
1. ป้องกันแดด — ทุกวัน
ทั้งรอยแดงและรอยสีน้ำตาลจะเข้มขึ้นและอยู่นานขึ้นเมื่อโดนรังสี UV AAD แนะนำครีมกันแดด Broad Spectrum, SPF 30 ขึ้นไป และแบบกันน้ำ ให้ทาทุกวันแม้ในวันที่ฟ้าครึ้ม และทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมงเมื่ออยู่ข้างนอก
2. ไม่บีบ ไม่แกะ
AAD ระบุว่าการบีบสิวเองจะเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดแผลเป็นและรอยเข้ม การแกะสะเก็ดก็เป็นการกระตุ้นซ้ำในบริเวณเดิม วิธีรับมือเมื่ออดใจบีบไม่ได้สรุปไว้ใน บีบสิวได้ไหม
3. อ่อนโยนและสม่ำเสมอ
หากอยากให้รอยจางเร็วๆ จึงถูด้วยสครับหรือใช้หลายผลิตภัณฑ์พร้อมกัน อาจสะสมการระคายเคืองจนสีเข้มขึ้นแทน ให้ล้างหน้าด้วยคลีนเซอร์อ่อนโยนโดยไม่ถู และใช้ส่วนผสมทีละหนึ่งอย่างต่อเนื่องเป็นสัปดาห์ถึงหลายเดือน
ระหว่างดูแลรอย สิ่งที่ควรทำและควรเลี่ยง
✓ ควรทำ
- ทาครีมกันแดดทุกวันไม่ว่าอากาศแบบไหน
- ทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมงเมื่ออยู่ข้างนอก
- ล้างหน้าด้วยคลีนเซอร์อ่อนโยนโดยไม่ถู
- เพิ่มส่วนผสมทีละหนึ่งอย่างอย่างต่อเนื่อง
✕ ควรเลี่ยง
- บีบสิว·แกะสะเก็ด
- ใช้สครับหรือผลิตภัณฑ์ผลัดเซลล์ผิวมากเกินไป
- เริ่มผลิตภัณฑ์ปรับสีผิวหลายชนิดพร้อมกัน
- เปลี่ยนผลิตภัณฑ์เพียงเพราะไม่เห็นผลในไม่กี่สัปดาห์
คำถามที่พบบ่อย
แยกรอยแดงกับรอยสีน้ำตาลอย่างไร?
ลองใช้นิ้วหรือแก้วใสกดเบาๆ หากสีจางลงชั่วขณะ มีความเป็นไปได้สูงว่าเป็นรอยแดงจากเส้นเลือด แต่ถ้าสียังคงอยู่เหมือนเดิม มีความเป็นไปได้สูงว่าเป็นรอยสีน้ำตาลจากเมลานินสะสม หลายคนก็มีทั้งสองแบบผสมกัน
รอยสิวต้องใช้เวลานานแค่ไหนถึงจะจางลง?
แตกต่างกันไปตามประเภทของรอยและเฉดสีผิว บางครั้งอาจใช้เวลาหลายเดือนขึ้นไป หากละเลยการป้องกันแดดก็อาจอยู่นานขึ้น หากดูแลต่อเนื่องหลายเดือนแล้วยังไม่เปลี่ยนแปลง ให้ปรึกษาแพทย์ผิวหนัง
รอยหลุมสามารถเติมให้เต็มได้เองที่บ้านไหม?
ไม่สามารถเติมรอยหลุมให้เต็มด้วยผลิตภัณฑ์ทาผิวได้ วิธีการจะต่างกันไปตามความลึกและรูปทรงของรอยหลุม การปรึกษาแพทย์ผิวหนังจึงเป็นทางเลือกที่สมเหตุสมผลกว่า
สามารถแต่งหน้าทับรอยสิวได้ไหม?
ทำได้ ให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่ไม่อุดตันรูขุมขน (Non-comedogenic) และตอนเย็นให้ล้างเมคอัพออกอย่างอ่อนโยนโดยไม่ถู
หาการดูแลที่เหมาะกับผิวของคุณ
หากรอยเกิดซ้ำๆ ควรตรวจสอบพฤติกรรมที่ทำให้เกิดสิวก่อน SKIN100 การวิเคราะห์ผิวแบบละเอียด วิเคราะห์ปัจจัยหลัก 8 ด้าน ทั้งพฤติกรรมการใช้ชีวิต การดูแลผิว และสภาพแวดล้อมภายนอก จากคำถามมากกว่า 100 ข้อ เพื่อชี้พฤติกรรมที่ส่งผลต่อสิวและรอย หากต้องการดูเฉพาะปัญหารอยสิวแบบเร็วๆ สามารถเริ่มที่ แก้ปัญหาผิว ได้เช่นกัน
แหล่งอ้างอิง
- American Academy of Dermatology (AAD) — Acne scars: Overview
- American Academy of Dermatology (AAD) — Pimple popping: Why only a dermatologist should do it
- American Academy of Dermatology (AAD) — How to fade dark spots in darker skin tones
- American Academy of Dermatology (AAD) — How to select a sunscreen